IYI KALPLI ESKIYA: KOÇYIGIT KÖROGLU

Köroglu, Türk dehâsinin yarattigi bir halk kahramanidir. Derebeylik zamanlarinda ezilen, hakki elinden alinan, horlanan, köle yerine tutulan, karin tokluguna ömür boyu usak edilen Türk halkinin bir kesiminin düsüncesinde büyümüstür Köroglu.

O yüzyilda ortaya çikan derebeyleri, toprak agalari, halkin elindeki topraklari ellerinden aliyordu. Topragi elinden alinan fakir halk bogaz tokluguna usak durumunda çalistiriliyordu. Haksiz yere açliga ve baska sikintilara mahkum birakilan halkin öfkesi her geçen gün büyüyordu. Yasadiklari topraklarin yasanmaz bir hal aldigini gören halkin, devlet yönetimine pek de güveni kalmamisti.

Köroglu, böylesi derebeylere, böylesi gaddar, kan içici, dehset saçici kisilere karsi halkin düsüncesinde besleyip gelistirdigi kahramandir. Köroglu’nun babasina yapilan iskenceye benzer iskence görmüstür çok zaman halk. Derisi yüzülmüstür, elindeki alinmistir, kendisi gurbete salinmistir. Gözüne mil çekilmis, kulagi sagir edilmis, agzindan dili sökülüp alinmistir. Yahut buna yakin aci seviyede hakarete, can sikintisina ugratilmistir Türk halki. Ve bütün bunlara halk, Köroglu’nun diliyle ve zalimlere karsi tutumunun menkibesi ile cevap vermistir. Köroglu hikâyesi, halk ozanlari ve halk arasindaki bilge kisiler tarafindan aga konaklarinda, bey çadirlarinda, küçük ve büyük topluluklarda anlatilmistir. Agaya, beye, pasaya, mazlumlarin kanini içen zalimlere; “bir gün olur sizin karsiniza da bir Köroglu dikilir” denilmistir. Ve Köroglu’nun agzindan söyle denilmistir:

“Dinleyin agalar, dinleyin beyler
Sorarim bunlari bir gün olur ki…”

Köroglu ile ilgili olarak Makal, “Türk halkinin dehasinda yarattigi bir halk kahramani” ifadesini kullansa da, bazi arastirmalara göre ise, yasamis tarihi bir sahsiyet olarak görülmektedir. Boratav ise, Köroglu için degisik rivayetlerin oldugunu kabul etmekle beraber söyle demektedir: “Son zamanlarda bulunan Osmanli Arsiv belgelerinde XVI’nci yüzyil Celâli ayaklanmalarini anlatan Ermeni tarihçisi ( XVII’nci yüzyilda yasamis Tebrizli Arakel), Köroglu ile iki arkadasindan bahseder ve Köroglu’nun maceralarini, âsiklarin saz çalarak anlattiklarini sözlerine ekler. Bundan baska, son zamanlarda bulunan Osmanli Arsiv belgelerinde XVI’nci yüzyilin sonlarina dogru Anadolu’nun çesitli bölgelerinde eskiyalik eden ve ele geçirilmesi için “hüküm” ler yazilan Celâliler arasinda Köroglu ile ünlü birkaç arkadasinin adi geçer; bu belgelerin en eskilerinden ikisinde Köroglu’nun dolastigi yer olarak Bolu ve Gerede bölgesi, birinde de adi Rusen diye yazilidir.

Rivayetlere göre; Köroglu, çesitli adlar almistir. Bunlar, Küroglu, Kuloglu, Guroglu, Karaoglu, Gurguli, Rencum Rûsen, (Irisvan Ali) vb. dir. Destan kahramaninin ismi, Bati rivayetlerinde (Âzerî ve Anadolu) rivayetlerinde ortaktir: Bir beyin (pasanin veya padisahin) yaninda seyis (veya vezir) olarak duran bir ihtiyar, çok çelimsiz görünümlü bir ati (veya iki ati) iyi at diye sunarak efendisini çok sinirlendirir ve gözleri oyularak kör edilir. Özbek rivayetinde ise, kahraman Kûroglu veya Guroglu adini alir. Burada Kûroglu, bir “kûr” (mezar) da dogdugu için bu adi almistir. Bu yüzden Dogu versiyonuna (Orta Asya versiyonu) “Guroglu” grubu , Bati versiyonuna da “Köroglu” grubu varyantlari diyebiliriz.

Köroglu, destan kahramani olarak, ilk önce Bolu çevrelerinde söhret kazanmis olmakla beraber, hikâyesi ve destani diger yerlerde de gelismistir. XVI. yüzyilin sonlarindaki Celâli reisi Köroglu’ndan baska, ondan önce ve ondan sonra-ayni adi tasiyan sakîler ve Türkmen sergerdeleri de türemis ve bunlarin türlü serüvenleri Köroglu’nun gerçek ve hayalî serüvenlerini zenginlestirmis böylece de ortaya bir tek Köroglu çikmistir. Köroglu, halkin bagrindan kopup gelen bir halk adamidir. Nasil halk edebiyati, halk tarafindan sevilmis ve tutulmus ise, Köroglu Destani da öylece sevilmistir.

Eseri Paşlayın
  • gplus
  • pinterest

Yazar / Şair Hakkında

Esere yazılmış yorumlar

  1. edebiyat.biz.tr
    28 Şubat 2020, Cuma 15:45:04

    İyi Kalpli Eskiya Koçyigit Köroglu başlıklı esere henüz yorum yazılmamış, ilk yorumu siz yazmak ister misiniz ?

Esere Yorum Ekleyin